گزارش جهانی سال 2025 سازمان ملل متحد درباره آب و اهداف توسعه پایدار

UN World Report 2025 on Water and the Sustainable Development Goals

Dr. Ebrahim Olomi

«اهداف توسعه پايدار»[1] سازمان ملل تلاشی چند جانبه است تا کره زمین را به سمت پایداری و تاب آوری سوق دهد؛ از این رو در سپتامبر ۲۰۱۵ کشورها با تصویب دستور کار ۲۰۳۰ مجمع عمومی سازمان ملل متحد بر تعیین مسیر «توسعه پایدار» توافق کردند. این دستورکار شامل ۱۷ هدف کلان و ۱۶۹ هدف فرعی است. اهداف عملیاتی کمّی در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی توسعه پایدار در نظر گرفته شده و باید تا سال ۲۰۳۰ محقق شود. درگزارش سال 2025 سازمان ملل درباره آب، وضعیت پیشرفت در رسیدن به هدف ششم توسعه پایدار که «آب سالم و بهداشتی برای همگان» است مورد تدقیق و ارزیابی کمّی قرار گرفته است.

پیشرفت در دستیابی به هدف ششم توسعه پایدار  

هدف ۶.۱: آب آشامیدنی سالم

برآورد می‌شود که در سال ۲۰۲۲، حدود ۲٫۲ میلیارد نفر (27% از جمعیت جهان) به آب آشامیدنی سالم دسترسی نداشته‌اند. از هر پنج نفری که حداقل از خدمات پایه آب آشامیدنی محروم بوده‌اند، چهار نفر در مناطق روستایی زندگی می‌کرده‌اند.

هدف ۶.۲: دسترسی به خدمات بهداشتی و بهداشت فردی

تا سال ۲۰۲۲، حدود ۳٫۵ میلیارد نفر در سراسر جهان به خدمات بهداشتی ایمن دسترسی نداشته‌اند. وضعیت به‌ویژه در آفریقای جنوب صحرای بزرگ بحرانی بوده است؛ جایی که تنها24% از جمعیت از خدمات بهداشتی ایمن استفاده می‌کرده‌اند. وضعیت کمبود دسترسی در مناطق دیگر مانند آمریکای لاتین و کارائیب و نیز آسیای مرکزی و جنوبی به همین منوال است، به‌طوری‌که تنها حدود 50% از جمعیت به این خدمات دسترسی داشته‌اند.

هدف ۶.۳: کیفیت آب

در سال ۲۰۲۳، داده‌های مربوط به ۹۱ هزار پهنه آبی در ۱۲۰ کشور نشان  می دهد که 56% از آن‌ها دارای کیفیت آب مطلوب بوده‌اند.

هدف ۶.۴: بهره‌وری مصرف آب

در سطح جهان، حدود 58% از کشورها همچنان دارای بهره‌وری پایین مصرف آب هستند.

هدف ۶.۵: همکاری در منابع آب فرامرزی

از میان ۱۵۳ کشوری که رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و آبخوان‌های فرامرزی مشترک دارند، تنها ۴۳ کشور 90% یا بیشتر از منابع آب فرامرزی خود را تحت پوشش ترتیبات عملیاتی قرار داده‌اند. فقط ۲۶ کشور تمام منابع آب فرامرزی خود را به‌طور کامل تحت پوشش ترتیبات عملیاتی دارند.

هدف ۶.۶: اکوسیستم‌های مرتبط با آب

داده‌ها نشان می‌دهد که اکوسیستم‌های مرتبط با آب همچنان با سطوح قابل‌توجهی از تخریب مواجه هستند. این وضعیت عمدتاً ناشی از آلودگی، سدسازی، تغییر کاربری اراضی، برداشت بیش‌ازحد از منابع آب و تغییرات اقلیمی است.

هدف 6.آ. : همکاری‌های بین‌المللی در حوزه آب و بهداشت

پرداخت‌های کمک رسمی توسعه ای به بخش آب از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ به‌طور پیوسته کاهش یافت، اما سپس در سال ۲۰۲۱ با افزایشی ۱۱ درصدی به ۹٫۱ میلیارد دلار رسید.

هدف ۶.ب: مدیریت مشارکتی آب و بهداشت

بیش از 90%  از کشورها در دوره گزارش‌دهی ۲۰۲۱–۲۰۲۲ اعلام کردند که برای مشارکت جوامع در مدیریت آب آشامیدنی روستایی و منابع آب، رویه‌هایی تعریف‌شده در قوانین یا سیاست‌ها دارند. با این حال، کمتر از یک‌سوم کشورها از سطح مشارکت بالا یا بسیار بالای جوامع در فرآیندهای برنامه‌ریزی و مدیریت گزارش داده‌اند.

Source: The United Nations World Water Development Report 2025 – Mountains and Glaciers: Water Towers.